• White Twitter Icon
  • White Facebook Icon
  • White Vkontakte Icon
  • White YouTube Icon
  • White Instagram Icon

Распавесць | Share

Бортнік Іван з Бараўлян, уваходаў бортных Палескіх, астравоў Свірэскіх і Вербускіх

TreeBeekeeper Ivan from Barauliany, Palessie forests area, Svireski and Verbuski treebeekeeper's holdings.

Беларусь                     www.bortnictva.by                            Belarus

10 017©Братэрства Босых Бортнікаў. Дзе бортнічкі борцілі - там трэсачкі ляжалі

  • Босы Бортнік

Хочэш мэду есці — май калод дзвесце, і не ў адном месце

Бортніцтва — старажытны лясны промысел славян — некалі шырока бытаваў на ўсёй тэрыторыі Беларусі. А ўзнік яшчэ ў першым стагоддзі нашай эры, пра што сведчаць лінгвісты: словы “мёд”, “матка”, “труцень”, “воск” узыходзяць да агульнаславянскага моўнага адзінства. Гістарычна бортніцтва развілося са збіральніцтва, калі чалавек знаходзіў у дуплах дрэў пчол і збіраў мёд. Пры гэтым пчолы знішчаліся, што было нерацыянальна. Тады збіральнікі пачалі спецыяльна рабіць борці з дуплістых дрэў, разводзіць і ўтрымліваць раі пчол. Калі з’явіліся жалезныя прылады працы, іх прыстасавалі для выдзёўбвання борцяў у сырых ствалах дрэў. Мёд і воск ішлі не толькі на ўнутраныя патрэбы, падаткі, але і на абмен за прывазныя тавары замежным купцам. У X—XII стагоддзях гэты промысел дасягнуў росквіту, а ў XIV стагоддзі ўжо існавалі прафесійныя аб’яднанні бортнікаў — цэхі — з правамі самакіравання. Кожны цэх меў свой статут, пячатку, харугву з выявай патрона пчалярства Яна Златавуста і пчол. Узаемаадносіны бортнікаў кіраваліся Статутам Вялікага Княства Літоўскага, тагачаснай канстытуцыяй дзяржавы.

Беларускія бортнікі выпрацавалі сваю тэхналогію ўтрымання пчол, вырабу борцяў, прылад і прыстасаванняў для бортніцтва. Цікава, што на Палессі яшчэ захаваліся гэтыя старадаўнія прылады з іх першапачатковымі назвамі. Мы завіталі ў вёску Глушкавічы Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці, дзе пазнаёміліся з некаторымі пчалярамі-бортнікамі, паназіралі за іх працай. Найперш гэта прадстаўнікі старэйшага пакалення. Самы знакаміты з іх на ўсю краіну — Іван Емяльянавіч Бурлевіч. Пчоламі займаецца з 12 гадоў. Мае сімвалічную мянушку Корч і з’яўляецца настаўнікам многіх маладых пчаляроў. Самы знакаміты яго наказ гучыць так: “Хочаш мэду есці, май калод дзвесце, і не ў адном месце”. У яго вуллі ля хаты, як і ў многіх старых бортнікаў. І яшчэ робіць на заказ борці, жэнь, калі хто папросіць.


Крыніца: Будзьма